Çevirgeç Teknolojileri

-A +A

Enerji Enstitüsü Çevirgeç Teknolojileri Grubu; elektrik iletimi, dağıtımı veya kullanımında ihtiyaç duyulan elektriksel niceliklerin, statik elemanlar vasıtasıyla üretilmesini sağlayan donanımları, anahtarlama ve kontrol sistemlerini yerli mühendislik ile tasarlamakta, geliştirmekte, işletmeye almakta ve sonrasında her türlü teknik destek hizmetini yürütmektedir.

ÇALIŞMA ALANLARI

  • Yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik şebekesine bağlantısını sağlayan eviriciler (Mikro, dizi, merkezi)
  • Elektrik iletimini ve dağıtımını düzenleyen esnek alternatif akım iletim sistemleri (FACTS) (STATCOM, Aktif Güç Filtresi)
  • Yüksek gerilim doğru akım (YGDA) sistemleri
  • Orta gerilim seviyesindeki yüksek güçlü elektrik makinalarının kontrolünü sağlayan sistemler
  • Batarya enerji depolama sistemleri
  • Güç kalitesi danışmanlık hizmetleri

PROJELER

Güncel Projeler

  1. 1004 Türkiye Fotovoltaik Teknolojileri Platformu – 1500 VDC Dizi Evirici Geliştirilmesi Projesi (2021 - 2024): Proje kapsamında, FV konusunda Türkiye’deki mevcut bilgi birikimi ve deneyimlerin bir araya getirilerek, uluslararası pazarda giderek yaygınlaşmakta olan 1500VDC FV evirici teknolojisinin millileştirilmesi, THS-6 seviyesinde yenilikçi ve özgün bir evirici tasarlanarak yerli teknolojinin oluşturulması amaçlanmaktadır. Geliştirilecek ürünün ticari bir FV eviricinin tüm fonksiyonlarına sahip olması ve proje sonunda geliştirilen ürünün ticarileştirilerek elde edilen bilgi birikiminin yerli sanayiye aktarılması hedeflenmektedir.
  2. Sarıyar HES Bileşenlerinin Yerli Olarak Tasarımı ve Üretimi Projesi – Statik İkaz Sistemi Geliştirilmesi (2020 - 2026): Sarıyar HES statik ikaz (uyartım) sistemlerinin yerli imkânlar kullanılarak tasarlanması, üretilmesi ve işletmeye alınması hedeflenmektedir.
  3. Aslantaş HES Kontrol Sistemleri Geliştirilmesi ve Devreye Alma Metodolojisi Oluşturulması Projesi – Statik İkaz Sistemi Geliştirilmesi (2020 - 2023): Aslantaş HES statik ikaz (uyartım) sisteminin yerli imkânlar kullanılarak tasarlanması, üretilmesi ve işletmeye alınması gerçekleştirilmektedir.
  4. YGDA Prototipinin Taşınması ve Şebekeye Yönelik İşlevlerinin Geliştirilmesi Projesi  (2020 - 2022): TÜBİTAK KAMAG (1007 Programı) tarafından desteklenen, müşteri kurum olarak TEİAŞ ve yönetici kuruluş olarak TÜBİTAK MAM’ın yer aldığı "Çok Seviyeli Modüler Çevirgeç Tabanlı Sırt-Sırta Bağlı Yüksek Gerilim Doğru Akım (YGDA) Sistemi" isimli proje kapsamında geliştirilen 9,5MVA YGDA prototipinin, elektrik şebekesine yönelik işlevlerini geliştirmek amacıyla Ankara Akyurt Trafo Merkezinde iki bara arasına bağlanarak, TEİAŞ ile birlikte test ve tecrübe edilmesi için söküm, taşıma, yeniden kurulum, devreye alma ve geliştirme çalışmaları yapılmaktadır.


     

  5. Technology Collaboration Project For Developing Solar Central Inverter System (2019 - 2022): Proje kapsamında, 1MW Fotovoltaik Merkezi Eviricinin çöl şartlarında çalışabilecek şekilde geliştirilmesi konusunda teknolojik işbirliği yapılmaktadır.
     
  6. TCDD Trafo Merkezlerinin Güç Kalitesi Parametreleri Açısından Değerlendirilmesi Projesi (2018 - 2021): Projede TCDD transformatör merkezlerinin, Güç Kalitesi Parametreleri açısından değerlendirilmesi ve problemlerin tespit edilebilmesi için güç kalitesi ölçüm sistemlerinin temini ve tesisi sonrası, çözüm önerisi için gerekli bilgi altyapısının oluşturulması amaçlanmıştır.
     
  7. Keban Hidroelektrik Santrali Kontrol Sistemleri Geliştirme Projesi – Statik İkaz Sistemi Geliştirilmesi (2017 - 2023): Projede Keban HES ikaz (uyartım) sistemlerinin yerli imkânlar kullanılarak tasarlanması, üretilmesi ve işletmeye alınması gerçekleştirilmektedir.

Tamamlanmış Projeler

  1. Fotovoltaik Temelli Güneş Enerjisi Santral Teknolojilerinin Geliştirilmesi – MİLGES (2014 - 2021): Proje kapsamında 1MW gücünde fotovoltaik merkezi eviriciler yerli mühendislik ile tasarlanarak üretilmiş ve güneş santrali otomasyon sistemi geliştirilerek TİGEM Ceylanpınar’da 6MW kapasitede güneş enerjisi santrali işletmeye alınmıştır.



     

  2. TCDD Transformatör Merkezlerinin Uygun Kompanzasyon Sistemi Açısından Değerlendirilmesi (2018 - 2020): Proje kapsamında, TCDD işletmesinde bulunan farklı yük karakteristiklerindeki transformatör merkezlerinde ölçümler yapılarak güç kalitesi parametreleri açısından değerlendirmesi yapılmış ve ilgili merkezlere uygun kompanzasyon sistemleri önerilerinde bulunulmuştur.


     

  3. Hidroelektrik Santral Bileşenlerinin Yerli Olarak Tasarımı ve Üretimi (MİLHES) – Statik İkaz Sistemi Geliştirilmesi (2015 - 2021): Kepez-1 Hidroelektrik santraline ait tüm bileşenlerin rehabilitasyonu veya modernizasyonu kapsamında tam yedekli statik ikaz (uyartım) sisteminin yerli imkânlar kullanılarak tasarlanması, üretilmesi ve işletmeye alınması gerçekleştirilmiştir.
     
  4. Çok Seviyeli Modüler Çevirgeç Tabanlı Sırt-Sırta Bağlı Yüksek Gerilim Doğru Akım (YGDA) Sistemi Geliştirilmesi Projesi (2014 - 2020): Projede, ülkemiz ile komşu ülkeler arasında güvenli elektrik ticaretine olanak veren, iki yönlü aktif güç akışı yanında bağımsız reaktif güç sağlayan, gerilim kaynaklı, çok seviyeli modüler çevirgeç tabanlı sırt-sırta bağlı Yüksek Gerilim Doğru Akım (YGDA) sistemi geliştirilmesi kapsamında 9,5MVA gücünde prototip sistem geliştirilmiştir.
     
  5. Hidroelektrik Santrali İkaz Sistemi Projeleri (2012-2019): Gezende, Köklüce, Batman, Kadıncık 1-2, Seyhan hidroelektrik santralleri için tam yedekli yapıda statik veya dinamik ikaz (uyartım) sistemlerinin yerli imkanlar kullanılarak tasarlanması, üretilmesi ve işletmeye alınması gerçekleştirilmiştir.

     
  6. TKİ Reaktif Güç Sistemleri Modernizasyonu Projesi (2013 – 2017): Reaktif güç kompanzasyonu (RGK) sistemlerindeki analog tabanlı elektronik kontrol sistemleri dijital tabanlı olarak geliştirilmiştir. Sistemin eskimiş ve sorun yaratabilecek parçaları değiştirilerek yenilenmiştir.
     
  7. Collaboration and Technology Transfer Project for Static VAR Compensation Systems (KACST-SVC) (20112015): Proje kapsamında KACST proje personeline Türkiye ve Suudi Arabistan’da SVC tasarım eğitimleri verilmiş, statik VAr kompanzasyonu (SVC) sistemleri konusunda bilgi transferi gerçekleştirilmiştir. Al Hassah şehri için bir adet 13,8kV-16MVAr taşınabilir SVC sistemi ve Dhurma şehri için iki adet 0,4kV-3MVAr taşınabilir SVC sistemi tasarlanıp gerçekleştirilerek işletmeye alınmıştır.
     
  8. Micro-Inverter for Photo-Voltaic (PV) Applications (KACST-PVMI) (2011 - 2015): Riyad – Solar Village’deki güneş panelleri için çöl ortamına dayanıklı 220V, 250W mikro evirici geliştirilmiştir.

     
  9. STATCOM Tabanlı Reaktif Güç Kompanzasyon (RGK) Sistemleri Kızıltepe-Mardin ve Viranşehir-Şanlıurfa Yapım İşleri (2013 – 2014): Kızıltepe’de 2 x ±12MVAr gücünde ve Viranşehir’de ±25MVAr gücünde olmak üzere çok seviyeli modüler çevirgeç tabanlı STATCOMlar tasarlanıp gerçekleştirilerek işletmeye alınmıştır.

     
  10. KEAŞ OBS Başlatma Trafolarının Reaktif Güç Kompanzasyonu Sisteminin Tasarımı ve Geliştirilmesi Projesi (2012 - 2015): Kemerköy termik santralinin OBS01 ve OBS02 trafolarının 154kV taraflarında görülen endüktif reaktif enerji tüketimini limitlerin altına indirmek ve şebekenin güç kalitesini yükseltmek üzere, her biri ±6,5MVAr gücünde bir adet çok seviyeli çevirgeç tabanlı STATCOM’dan ve iki adet 5,25MVAr gücünde akortsuz harmonik filtreden oluşan iki adet RGK sistemi tasarlanarak işletmeye alınmıştır.


     

  11. KEAŞ İçin Generatör İkaz Sistemi Tasarımı ve Geliştirilmesi Projesi (2011 - 2015): Termik santraldeki 210MW gücündeki senkron jeneratör için 330Vdc, 2700Adc değerlerinde tam yedekli Statik İkaz Sistemi geliştirilerek uygulanmıştır.
     
  12. Megademir Orta Gerilim Aktif Güç Filtresi ve Kompanzasyon Sistemi Projesi (2010 - 2015): Megademir’e ait endüksiyon ocaklarının üretmiş olduğu elektrik dağıtım sistemini kirleten değişken frekanslı akım harmoniklerinin süzülmesi ve fabrikanın OG reaktif güç kompanzasyonun yapılması amacıyla 9 adet Hibrid Aktif Güç Filtresi ve OG harmonik filtreler tasarlanıp gerçekleştirilerek işletmeye alınmıştır.
     
  13. Bursaray II. Aşama Reaktif Güç Kompanzasyon ve Aktif Güç Filtresi Sistemleri Projesi (2010 - 2014): Hafif raylı ulaşım sistemlerinin güç kalitesini iyileştirmek amacıyla 1kV, 930kVAr Tristör Anahtarlamalı Reaktör ve 1kV, 350kVA Aktif Güç Filtresi tesis edilmiştir.
     
  14. Güç Kalitesi Milli Projesi – 154kV, ± 50MVAr STATCOM Alt Projesi (2006 - 2009): Proje kapsamında ülkemizde ilk defa yerli mühendislik ile tasarlanan ±50MVAr gücündeki çok seviyeli çevirgeç tabanlı statik senkron kompanzatör, Sincan TM’ye 154/10,5kV kuplaj transformatörü üzerinden bağlanarak işletmeye alınmıştır.

     
  15. Güç Kalitesi Milli Projesi – OG Aktif Güç Filtresi Alt Projesi (2006 - 2009): Proje kapsamında ülkemizde ilk defa yerli mühendislik ile tasarlanan 5MVA gücündeki akım kaynaklı aktif güç filtresi, 5. akım harmoniğini süzmek üzere Denizli-2 TM’ye 34,5/1,1kV kuplaj transformatörü üzerinden bağlanarak işletmeye alınmıştır.

 


 

YAYINLAR

  1. E. Partal, H. F. Bilgin, E. Altıntaş, T. Avcı, E. B. Özmen, Ö. Tanıdır, "Harmonic Performance Requirements and Mitigation for Back-to-Back HVDC in Turkish Transmission System”, CIGRE Session Paris, 2016
  2. B. Gültekin and M. Ermiş, “Cascaded Multilevel Converter Based Transmission STATCOM: System Design Methodology and Development of a 12 kV ±12MVAr Power-Stage”, IEEE Transactions on Power Electronics, vol. 28, no. 11, 2013, pp. 4930 – 4950.
  3. U. Güvengir, M. Deniz, et al., "Efficiency and Cost Optimization of a Micro-Inverter Transformer," 4th International Conference on Power Engineering, Energy and Electrical Drives, 2013, pp. 965-970
  4. T. Atalik, M. Deniz, E. Koç, C.Ö. Gerçek, B. Gültekin, M. Ermiş and I. Çadırcı, “Multi-DSP and –FPGA Based Fully-Digital Control System for Cascaded Multilevel Converters Used in FACTS Applications”, vol.8, no.3, IEEE Transactions on Industrial Informatics, August 2012, pp.511-527.
  5. B. Gültekin, C.Ö. Gerçek, T. Atalık, M. Deniz, et al., “Design and Implementation of a 154 kV, +/-50MVAr Transmission STATCOM Based on 21-Level Cascaded Multilevel Converter”, vol. 48, no.3, IEEE Transactions on Industry Applications, May/June 2012, pp.1030-1045.
  6. A. Terciyanlı, T. Avcı, İ. Yılmaz, et al., “A Current Source Converter Based Active Power Filter for Mitigation of Harmonics at the Interface of Distribution and Transmission Systems”, vol. 48, no.4, IEEE Transactions on Industry Applications, July/Aug. 2012, pp.1374-1386.
  7. A. Terciyanli, M. Ermiş and I. Çadırcı, “A Selective Harmonic Amplification Method for Reduction of kVA Rating of Current Source Converters in Shunt Active Power Filters”, IEEE Transactions on Power Delivery, vol.26, no.1, Jan./March 2011, pp.65-78.
  8. H.F. Bilgin and M. Ermiş, “Current-Source Converter Based STATCOM: Operating Principles, Design and Field Performance”, Electric Power Systems Research, vol. 81, no.2, Feb. 2011, pp.478-487.
  9. H. Bilgin, and M. Ermiş, “Design and Implementation of a Current Source Converter for Use in Industry Applications of D-STATCOM”, IEEE Transactions on Power Electronics, vol.25, no.8, August 2010, pp.1943-1957.